« يُضِلُّ بِهِ كَثِيراً وَيَهْدِى بِهِ كَثِيراً »
اين كلام جواب خداوند از گفتهء كفار است ، يعنى : خداوند به واسطهء آن مَثَل امتحانى پيش مىآورد كه عدهء زيادى را با سبب سازى گمراه مىكند و جمع بسيارى را هدايت مىكند . كفار به اقتضاى غريزهء انكار و عناد ، پيروى از متشابه مىكنند و با تأويل و تحريف آن گمراه مىشوند ، و مؤمنان به خاطر اذعان و تسليم ، بر ايمانشان افزوده مىشود .
« وَ مَا يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفَاسِقِينَ »
گمراهى براى گناهكاران
يعنى : خداوند با سببسازى هم گمراه نمىكند مگر كسانى را كه از اطاعت خدا خارجاند .
تذكر
خداوند در جاهاى زيادى از كلام آسمانى خود مثلهايى تنبّهآور و بيدارىبخش زده كه از آن جمله موارد زير است :
1 . مشركان را در خواستن حاجت و توسل به بتها به كسى كه با حيوانات سخن بگويد ، تشبيه نموده . ( 171 بقره )
2 . انفاق در راه خدا را به يك دانهء كِشته شده كه هفتصد برابر يا زيادتر حاصل دهد ، تشبيه نموده . ( 261 بقره )
3 . عمل عبادى ريايى را به خاكى نرم روى سنگى صاف كه باران تندى بر آن ببارد و آن را بشويد ، تشبيه نموده . ( 264 بقره )
4 . عمل قربى خالص را به باغى بر روى تپهاى كه باران شديد بر آن ببارد و حاصل چند برابر دهد ، تشبيه نموده . ( 265 بقره )
5 . عيسى بن مريم عليهما السلام را در نداشتن پدر ، به آدم عليه السلام تشبيه كرده . ( 59 آل عمران )
6 . انفاقات كفار را به زراعتى كه باد سوزان بر آن دميده و نابودش سازد ، تشبيه كرده . ( 117 آل عمران )
7 . دانشمند فاسق را به سگى كه از شدت حرارت يا مرض ، پيوسته زبانش را بيرون آورد ، تشبيه نموده . ( 176 اعراف )
8 . زندگى دنيا را به زمينِ خرّم و سرسبزى كه ناگهان خشم خدا بر آن نازل گشته و آن را چون