لغت و اعراب :
حفظ اسرار از غير مومنان
بِطانة : آستر لباس ، كنايه از خواص و محرمان راز انسان . ألا فى الأمر - از باب نَصَر : تقصير و كوتاهى كرد در آن . خَبَلَهُ - از باب نَصَر : فاسد كرد آن را . و خبالًا يا مفعول دوم يألونكم است و يا مصدر تأكيدى به تقدير يخبلون خبالًا . عَنِتَ زيدٌ - از باب عَلِم - : در مشقّت و زحمت افتاد . ما عنتّم « ما » مصدريه است يعنى عَنَتَكم . بغضاء : به معناى دشمنى سخت .
تفسير :
« يَآأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِن دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا »
يعنى : اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، هرگز از غير خودتان ، يعنى از كفار و مشركين ، دوست و محرم راز نگيريد ، زيرا هيچگاه آنها در رساندن هرگونه فساد بر شما ، فساد اعتقادى و اخلاقى و مالى و غيره ، كوتاه نخواهند آمد .
« وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَآءُ مِن أَفْوَاهِهِمْ وَ مَا تُخْفِى صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ »
يعنى : آنها از پيش ، در مشقت و سختى افتادن شما را دوست داشتند ؛ حقيقت اين است كه از دهنهاى آنان ، يعنى از سخنانشان ، عداوت و دشمنى شديدشان آشكار است ، و آنچه سينههايشان از كينه و عداوت بر شما پنهان مىدارد بزرگتر و بيشتر است .
« قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْأَيَاتِ إِن كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ »
يعنى : بىترديد ما براى شما نشانهها را بيان كرديم - نشانههاى بازشناسى كافر از مؤمن ، و دشمن از دوست ، و سزاوار و صالح براى دوستى و طرح راز از ناصالح و ناسزاوار را براى شما روشن كرديم - اگر شما عقل خود را به كار بريد و اهل انديشه باشيد .
و « ان كنتم » مَسوق است براى شرط تأثير بيان نه اصل آن .
ها أَنْتُمْ أُولاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَ لا يُحِبُّونَكُمْ وَ تُؤْمِنُونَ بِالْكِتابِ كُلِّهِ وَ إِذا لَقُوكُمْ قالُوا آمَنّا وَ إِذا خَلَوْا عَضُّوا عَلَيْكُمُ اْلأَنامِلَ مِنَ الْغَيْظِ قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ إِنَّ اللّهَ عَليمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ ( 119 )