تفسير :
« مَثَلُ مَا يُنْفِقُونَ فِى هذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ »
اين آيه در مقام بيان قاعدهاى كلّى است دربارهء مطلق خير اعتقادى و عملى ، عبادى و غيرعبادى كه از كفار كتابى يا غير كتابى در دنيا صادر مىشود كه حكم به بطلان مطلق آن شده است .
معناى آيه : مَثَل آنچه كفار در اين زندگى دنيا انفاق مىكنند ، يعنى مثل مطلق كار خيرشان كه از اهمّ آنها انفاق به پدر و مادر و ارحام و مستمندان و ساير جهات خير است ، از اعمالى كه اگر از مؤمن صادر مىشد پاداش خير داشت ، مَثَل باد شديدى است كه از شدت سرما يا گرما يا مسموميت سوزنده باشد و بر كِشت و زرع گروهى كه به خود ستم كردهاند بوزد و آن را نابود سازد . مراد ، كسانى هستند كه در كيفيت كشت و زرع بر خود ستم كردهاند و آن را به نحوى نامناسب از حيث مكان و زمان و بذر كاشتهاند ، و يا كسانى هستند كه به خاطر فسق و كفر بر خود ستم كردهاند و مستحق كيفر دنيوى شدهاند ، كه در هر دو صورت زراعت آنها آمادهتر براى نابودى است .
و اين مورد از قبيل تشبيه مركب معقول به مركب محسوس است ، يعنى تشبيه اعمالى كه مقارن با كفر و فسق فاعل است به زراعتى كه مقارن با رسيدن باد شديد مسموم است . و وجه مشابهت هم عدم ترتّب فايده و اثرى بر آن است در دنيا و آخرت .
« وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ »
يعنى : در اينكه همهء اعمال خير آنها شبيه زراعت سوخته شده است خدا بر آنها ستم نكرده ، بلكه آنها از پيش پيوسته بر خويشتن ستم مىكردند و اسباب بطلان و نابودى اعمالشان را به واسطهء اصرار بر كفر و فسق فراهم مىآوردند .
يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا بِطانَةً مِنْ دُونِكُمْ لا يَأْلُونَكُمْ خَبالًا وَدُّوا ما عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضاءُ مِنْ أَفْواهِهِمْ وَ ما تُخْفي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ قَدْ بَيَّنّا لَكُمُ اْلآياتِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ ( 118 )
تفسير روان (فارسى) — صفحة 420
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٢٠