است به طول و عرض خود ساختمان كه به عنوان وديعهء الهى در زير همان ساختمان به منظور پايه و اساس بيت اللَّه ، همراه خلقت زمين آفريده شده بود و روى آن را مقدارى از خاك گرفته بود . آدم ابوالبشر از جانب خداوند به كندن و ظاهر كردن بنيان بيت مأمور شد و جبرئيل امين آدم را بدان سرزمين برد و براى پيدا كردن گوهر مدفون به ابرى اشاره نمود ، سايهاى به طول و عرض گوهر زيرين در آنجا بيفكند . به دستور او ، آدم زير سايه را خطكشى كرد و حفر نمود تا بنيان اصلى ظاهر گرديد و علامتهايى هم براى معرفى آنجا قرار داد . سپس ابراهيم خليل به امر خداوند با فرزندش اسماعيل ، قواعد و پايههاى خانه را روى همان بنيان اصلى بالا بردند و پس از اتمام از خدا خواستند كه مردم را به سوى آن متوجه سازد . و ظاهراً از همان ايّام زيارت آن خانه به عنوان مطلق زيارت و يا به عنوان حج و عمره طبق شريعت ابراهيم شروع شد ، و اعراب جاهليت نيز حج آن خانه را به عنوان آن كه جزء شريعت ابراهيم بوده محترم مىشمردند و حجّى به طرز خاص انجام مىدادند .
« مُبَارَكاً وَهُدىً لِلْعَالَمِينَ »
يعنى : در حالى كه آن خانه مبارك است ، پر بركت و كثير الخير است به بركات دنيوى و اخروى ، نظير اجتماع مسلمين از اقطار زمين در همهء اوقات سال ، خاصّه در ايام حج و معارفهء آنها با يكديگر و اطلاع نزديك از وضع همديگر و حصول روابط اجتماعى و غيره ؛ و در حالى كه اين خانه سراپا هدايت است براى همهء جهانيان ، به لحاظ سفر آنها از اقطار و اطراف جهان به سوى آنجا و مشاهدهء آثار توحيد ، و خضوع در برابر ذات اقدس ربوبى ، و ياد كردن از پيامبران بزرگ الهى ، و تجديد خاطرههاى مبارزه با شرك و بتپرستى ، و آشنايى حسّى با برنامههاى دينى ، و شنيدن زمزمهها و شعارها و دعاها و نالهها و حركتهاى الهى - سياسى مردم ، و توجه دلها به سوى معبود بىهمتا ، و جوشش شوق و ايمان و عرفان در دلها ، و بقاى خاطرههاى توحيد در دلها به مرور زمان ؛ و اغلب اين امور براى جهانيان است نه براى اشخاص خاص يا اعراب .
« فِيهِ ءَايَاتٌ بَيِّنَاتٌ »
يعنى : در آن خانه ، دلايل و نشانههايى است روشن از توحيد و عظمت و حكمت و رحمت خداوند ؛ دلايل تكوينى و اعجازى ، و نشانههاى تشريعى و انشائى .
« مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 404
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٠٤