و يا آن كه متخلّق به اخلاق انسانى را از فاقدان اخلاق ، و فاقدان اخلاق را از متخلّق به آن بيرون مىآورد . و يا مؤمن را از كافر ، و كافر را از مؤمن خارج مىسازد .
« وَتَرْزُقُ مَن تَشَآءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ »
تقيه در دوستى با كافران
يعنى : اى خداوند ، هركس را بخواهى بىحساب روزى مىدهى . « مَنِ » موصوله براى ذوىالعقول است ، پس آيه در مقام ذكر روزى انسانها و فرشتگان و اجنّه است كه هر نوع و صنفى را طبق خواست فطرتش روزى مىدهد و تقاضاى طبيعت را عرضه مىبخشد . و ممكن است به عنوان تغليب ، در مطلق آنچه نياز به روزى دارد استعمال شده ، مانند نباتات و حيوانات كه هر يك روزى خاصى لازم دارد .
و روزى بىحساب در مورد ذوىالعقول ، به معناى بدون لحاظ استحقاق يا بدون طلب عوض است .
لا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكافِرينَ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنينَ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللّهِ في شَيْءٍ إِلّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً وَ يُحَذِّرُكُمُ اللّهُ نَفْسَهُ وَ إِلَى اللّهِ الْمَصيرُ ( 28 )
لغت و اعراب
أولياء : جمع ولى يعنى سرپرست ، ياور ، دوست . دون : نقيض فوق ، « هو دونه » يعنى او در درجهء پايينتر از آن است . و دون يعنى غير . و من دون : يا به معناى « غير » ، و حال است از فاعل يتّخذ يعنى « متجاوزين عن المؤمنين » و يا به معناى « أدون » ، و حال است از مفعول اول يتّخذ يعنى « حال كونهم أدون من المؤمنين » . تُقاة و تقيّة : مصدر باب « اتَّقى يتَّقى » و تاء اوّل بدل از واو است .
تفسير :
« لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَآءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ »
يعنى : هرگز نبايد گروندگان به اسلام ، مؤمنان را رها كرده ، كفّار را ولىّ خود اتّخاذ نمايند . و يا مراد آن كه كفّار را كه دون درجهء مؤمناناند ، براى خود ولىّ بگيرند ، بدين معنا كه هيچ نوع ولايت و حاكميت آنها را كه سبب اطاعت از آنها مىشود و هيچ گونه دوستى و صداقت آنها را كه وسيلهء