11 و 12 . اشتراط اينكه بايد شاهدها مرد و مسلمان باشند ( مِن رِّجَالِكُمْ ) .
13 . اشتراط اينكه در صورت نبود دو مرد ، بايد يك مرد و دو زن باشند ( فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتَانِ ) .
14 . اشتراط عدالت در شاهدهاى مرد و زن ( مِمَّن تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَآءِ ) .
15 . حرمت امتناع شاهد هنگام دعوت به تحمل شهادت يا اداى آن ( وَ لَايَأْبَ الشُّهَدَآءُ إِذَا مَا دُعُواْ ) .
16 . كراهت خستگى و ملالت از نوشتن حق و ثبت آن در سند ( وَ لَاتَسْئَمُواْ أَن تَكْتُبُوهُ ) .
17 . عدم لزوم نوشتن در معاملات نقدى ( إِلَّآ أَن تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً ) .
18 . استحباب شاهد گرفتن حتى در معاملات نقدى ( وَ أَشْهِدُواْ إِذَا تَبَايَعْتُمْ ) .
19 . حرمت ضرر زدن كاتب و شاهد به صاحب حق بهوسيلهء كتمان حق و خيانت در آن ( وَ لَايُضَآرَّ كَاتِبٌ وَ لَاشَهِيدٌ ) ، ( لايضارَّ به صيغهء معلوم ) .
20 . حرمت ضرر زدن صاحب حق به نويسنده و شاهد بهوسيلهء اجبار آنها به عمل بىمزد ( وَ لَايُضَآرَّ كَاتِبٌ وَ لَاشَهِيدٌ ) ، ( لَا يُضَآرَّ به صيغهء مجهول ) .
وَ إِنْ كُنْتُمْ عَلى سَفَرٍ وَ لَمْ تَجِدُوا كاتِبًا فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَهُ وَ لْيَتَّقِ اللّهَ رَبَّهُ وَ لا تَكْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وَ اللّهُ بِما تَعْمَلُونَ عَليمٌ ( 283 )
لغت و اعراب :
رهان : جمع رهن يعنى عين مرهونه و مال گرو . و رهان مبتداست به تقدير « فعليكم » يا خبر است بهتقدير « فالوثيقة » .
تفسير :
« وَإِن كُنتُمْ عَلَى سَفَرٍ وَلَمْ تَجِدُوا كَاتِبًا فَرِهنٌ مَقْبُوضَةٌ »
يعنى : و اگر شما در سفر بوديد و معاملهء دَيْنآورى انجام داديد و نويسندهء سند پيدا نكرديد - و احضار شاهد هم ميسّر نبود - پس وظيفهء شما به جاى تنظيم سند و اقامهء شهود ، گرفتنِ گروهاى قبض شده است ، يعنى اموالى كه به عنوان رهن بدهكار تحويل دهد و طلبكار تحويل گيرد .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 316
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣١٦