لغت و اعراب :
وسطى : مؤنث أوسط ، ميانه . قنت الرجلُ - از باب نَصَر - : اطاعت كرد ، تواضع نمود . و قنوت در اصطلاح فقه عمل خاصى است به عنوان جزء واجب يا مستحب نمازها . رجال جمع راجل ، پياده ، نظير قيام و قائم . ركبان : جمع راكب ، سواره . فرجالًا حال است به تقدير « فصلّوا رجالًا » .
تفسير :
« حفِظُوا عَلَى الصَّلَوَ تِ وَالصَّلَوةِ الْوُسْطَى »
خطاب به همهء مكلّفان است . يعنى : بر تمام نمازها خواه واجب يا مستحب و خاصه بر نماز ميانه محافظت نماييد . مراد اينكه احكامشان را ياد گيريد ، افعال همه را كامل انجام دهيد ، آداب و سنن همه را مرعى داريد ، به انجام آنها در اوايل اوقات محافظت نماييد ، توجه به معبود را كه روح آنهاست مراعات كنيد و از موانع صحت و قبول و كمال آنها ، نيك بپرهيزيد .
و در تشخيص نماز وسطى - يعنى ميانه - اختلاف است ، زيرا اين عنوان قابل انطباق با هر يك از نمازهاى يوميه است و هر نمازى ميان دو نماز ما قبل و ما بعد خود قرار دارد ، لكن اظهر اقوال در نزد علماى اهلبيت عليهم السلام اين است كه صلاة وسطى نماز ظهر است به لحاظ آن كه وجوبش از وسط حقيقى روز - يعنى ميل خورشيد از نصف النهار - شروع مىشود .
« وَقُومُوا لِلَّهِ قنِتِينَ »
يعنى : و براى خدا در نمازها متواضعانه و مطيعانه بايستيد . و يا آن كه در همهء حركتهاى مهم فردى و عظيم اجتماعى ، قيامتان براى خدا و به قصد تواضع و اطاعت از فرامين او باشد .
نماز خوف
« فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَاناً »
اين آيه در بيان كيفيت اقامهء نمازهاى واجب در مقام بيم و ترس از حملات دشمن يا حيوانات يا غير آنهاست . مىفرمايد : پس اگر در حال به پاداشتن نماز بيم داشتيد ، پس آن را پياده يا سواره بهجا آوريد . يعنى در نبرد يا اضطرار ديگر به هر طريق ميسور هر چند با ترك استقرار و استقبال و تبديل افعال اختيارى به اضطرارى و سكون به حركت و حركت به سكون و ترك برخى اجزاء و اضافهء برخى از افعال باشد .
« فَإِذَآ أَمِنتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُم مَّا لَمْتَكُونُوا تَعْلَمُونَ »