أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ وَ الضَّرّاءُ وَ زُلْزِلُوا حَتّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتى نَصْرُ اللّهِ أَلا إِنَّ نَصْرَ اللّهِ قَريبٌ ( 214 )
لغت و اعراب :
آزنونهاى سخت هميشگى است
أم حسبتم به معناى « بل أحسبتم » است و استفهام انكارىِ توبيخى است . مَثَل : صفت و حالت ، كلام كلّى سائر در ميان مردم كه برخى از اشيا را بدان تشبيه كنند . بأساء : شدّت و ناراحتى در غير بدن مانند فقر و ناامنى . ضرّاء : ناراحتى جسمى مانند مرض و جراحت . آمَنوا معه به تقدير « آمنوا باللَّه معه » . و ألا انّ نصر اللَّه به تقدير « قيل لهم » است .
تفسير :
« أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُم مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِن قَبْلِكُم »
آيه در مقام بيان لزوم صبر و ثبات در امور دين و دنيا و در برابر حوادث طبيعى جهان و آسيب دشمنان است . يعنى : آيا گمان كردهايد كه اگر به همين حال بميريد به محض مرگ وارد بهشت مىشويد در حالىكه حوادث و حالات سخت آنانكه پيش از شما گذشتهاند بر شما وارد نشده و آزمايشهاى مختلف آنها را ندادهايد ؟ !
« مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَآءُ وَالضَّرَّآءُ وَزُلْزِلُوا »
يعنى : آنها را شدايد بسيار روحى مانند فقر و ناامنى و تلف مال و اولاد و تبعيد از وطن ، و آسيبهاى جسمى مانند قتل و جرح و مرض وارد آمد و آنها به لرزه و اضطراب سختى در زندگى در افتادند ؛
« حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ ءَامَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللَّهِ »
يعنى : تا آنجا كه فرستادهء خدا و گروندگان همراهش از شدّت بلا و ناراحتى و تمام شدن صبر و طاقتشان به عنوان تأخير افتادن وعدهء حق مىگفتند : پس يارى خدا كى مىرسد ؟