حتمى ، و عالم ديگر در پيش ، و جزاى اعمال مسلّم است . و خداوند به آنچه آنها انجام مىدهند از اعمال قلبى و بدنى نهانى و آشكار ، بينا و بصير است ، و البته بينايى خدا علم او به اشياء است .
قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْريلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللّهِ مُصَدِّقًا لِما بَيْنَ يَدَيْهِ وَ هُدًى وَ بُشْرى لِلْمُؤْمِنينَ ( 97 )
مَنْ كانَ عَدُوًّا لِلّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ رُسُلِهِ وَ جِبْريلَ وَ ميكالَ فَإِنَّ اللّهَ عَدُوٌّ لِلْكافِرينَ ( 98 )
يهود و تكذيب همهء پيامبران
لغت و اعراب :
جبريل و جبرئيل لفظ غيرعربى است و محتمل است عبرانى باشد و در تفسير لفظ و معناى آن اختلاف بسيار است . و همچنين است ميكال و ميكائيل . فانّه نزّله مرجع ضمير « هاء اول » جبريل و « هاء دوم » قرآن است كه از سياق كلام استفاده مىشود ، و اين جمله تعليليه و به جاى جزاى شرط مقدر است ، يعنى فهو مخطئ كافر باللَّه . و مصدّقاً و هدى و بشرى هر سه حالاند از هاء « نزّله » كه به قرآن برمىگردد .
تفسير :
« قُلْ مَن كَانَ عَدُوًّا لِّجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللِّهِ »
گفته شده كه چون پيامبر اسلام خبر داد كه واسطهء وحى به او جبرئيل است عدهاى از يهودان از پذيرش اسلام خوددارى كردند به اين بهانه كه جبرئيل دشمن يهود است و همواره دشمنى خود را ظاهر كرده و همهء شدايدى كه بر بنىاسرائيل از جانب خدا رسيده به وسيلهء او بوده و اوست كه پيوسته اسرار نهانى آنها را به محمّد رسانده ، و اين قرآن و آياتى كه بر محمّد مىخواند ساخته و پرداختهء خود اوست نه خداوند . خداوند در اينباره مىفرمايد : هر كس دشمن جبرئيل باشد خطا كرده و كافر شده و در واقع با خداوند دشمنى كرده ، زيرا جبرئيل از خود اختيارى ندارد بلكه او اين قرآن را از مبدأ وحى بر قلب تو به اذن خدا نازل نموده ، هم به اذن تشريعى يعنى به امر و فرمان او ، و هم به اذن تكوينى يعنى به تعليم و يارى و اعمال قدرت او كه بتواند فرشتهء روحانى ملكوتى با بشر جسمانى ناسوتى تماس گيرد و تبادل سخن كند .