به سال 785 - است كه با خواجه ضياءالدّين يحيى بن خواجه عبدالعزيز - متوفى به سال 630 - معاصر بود . « 1 »
( 3333 ) حاج محمد كريمخان صابونى « 2 » ، متخلّص به ناظم
صاحب شور و عشقى سرشار و مجاهدى عظيم و اديبى ماهر و داراى علم و عمل است . سه تأليف از وى به جاى مانده به نامهاى : بيانالغيب ، لسانالغيب و يناحالغيب .
مزارش در ابنبابويه مورد توجه اهل دل است .
گفتار
- شريعت ، التزام به قوانين سياسيّه شرعيه بقاى نظام و عبادات بدنيّه مقررّه در شرع و اسلام است . تخلف از قوانين ، نظام را مختل نمايد و تكاهل از عبادات بدنيّه عنوان عبوديت كه اصل غرض است را از سر صفحه دل زدايد و طريقت ، التزام به قوانين سياسيّه عقليّه است كه تخلّق به اخلاق حسنه و تطوّر به اطوار مستحسنه با تعبّد به عبادات قلميّه كه خشوع مطلق و فنا در ذات حق است بوده باشد كه التزام به آن قوانين ، تخلّق به اخلاق اللَّه و تعبّد به آن عبادات ، منتج بقاء باللَّه و محصّل مقام « عبدى أطعنى أجعلك مَثَلى . » ؛ ( بندهام ، از من اطاعت كن تا تو را نمونه خود بگردانم . ) و صاحب درجه « لى مع اللَّه » حالات گردد و شك نيست كه با تجافى از شريعت ، طريقت به اين معنى غيرمقدور و مدعى آن بىثمره بالمرّه محروم و مهجور خواهد بود چه آن كه اجتماع سركشى از قوانين سياسات شرعيه با تخلّق به اخلاق حسنه ممتنع است و تكاهل از عبادات بدنيّه كه از خودبينى و بندگى هوا و هوس آيد با عبادات قلبيّه غيرمجتمع
هامش
( 1 ) . در تاريخ ذيل با يكديگر توافق ندارند تا بتوانند تاريخ خواجه محمد را تعيين كنند ، يا بايد خواجه محمد كجى دو باشد و يا يكى از تاريخها اشتباه است .
( 2 ) . صابونى : سازنده يا فروشندهى صابون .