- « الشكر تعلّق القلب على المنعم . »
شكر ، تعلق قلب است بر نعمت دهنده .
- حقيقت دوستى به خداى تعالى ، دوام انس به ذكر او است .
- عزيز كسى است كه معصيت او را خوار نكرده باشد و آزاد كسى است كه طمع او را بنده نگردانيده باشد و آقا كسى است كه شيطان او را اسير نكرده باشد و عاقل كسى است كه پرهيزگارى كند براى خدا و حساب نفس خويش نمايد .
- يك بار بيمار شدم و از اذكار بازماندم ، با خود گفتم : اى دريغا تندرستى كه از من خيرات كثير پديد مىآمد ، مرا فهماندند كه : اى محمد ! اين چه سخن است ؟ كارى كه تو كنى نه چنان است كه ما كنيم ، كار تو جز سهو و غفلت نباشد و كار ما جز صدق .
فىالحال از سخن خود توبه نمودم .
- مرد بسى رياضات كشد و بسى ادب ظاهرى به جاى آورد و تهذيب اخلاق حاصل كرده ، انوار خدايى در دل خود بازيابد و بدان سبب وسعتى گيرد و سينه او منشرح گردد و نفس او به فضاى توحيد درآيد ، لاجرم بدان شاد شود و ترك عزلت گيرد و در سخن درآيد و از فتوحات خود سخن گويد تا ديگران را متوجه خود سازد و او را بزرگ شمرند و عزت گذارند ، اين جاست كه نفس به گردن او سوار شود و او را چون ماهى كه از دريا بيرون افتد از معارف خارج كند ، ديگر مشكل است كه او را به دريا بازگردانند ، نفس چون به فضاى توحيد رسيد ، نه چنان است كه ديگر رسته باشد ، بلكه خبيثتر شود بيشتر بايد در كار او دقت كرد تا بر نفس تسلّط حاصل شود .
- هر كس را يك صفت از صفات نفسانى باقى باشد ، آزاد نباشد چون عبد مكاتب كه اگر يك درهم از آن باقى باشد آزاد نباشد ، بندهى آن يك درهم است ، اما آن را كه آزاد كرده باشند و هيچ از صفات نفسانى نباشد او مجذوب است ، حق تعالى او را از بندگى نفس آزاد كرده ، در آن زمان كه او را جذب نموده است ، چنان كه مىفرمايد :
اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ
« 1 »
هامش
( 1 ) . سورهى شورى ، آيهى 13 .