- « أَلْصَّمَدُ ، أَلَّذِى لاشَرِيكَ لَهُ ، وَ لايُؤُدُهُ حِفْظُ شَىْءٍ ، وَ لايَعْزُبُ عَنْهُ شَىْءٍ . » « 1 »
صمد ، يعنى كسى كه شريك ندارد و نگاهدارى هيچ چيزى براى او سخت نيست و هيچ چيز از او پنهان نمىماند .
و نيز آمده است كه رسول اللَّه - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - فرمود :
« مَنْ قالَ فِى الْقُرْآنِ بِغَيْرِ عِلْمٍ ، فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النّارِ ، وَإِنَّهُ سُبْحانَهُ قَدْ فَسَرَّ الصَّمَدَ فَقالَ : أَاللَّهُ أَحَد أَللَّهُ الصَّمَدُ ، ثُمَّ فَسَّرهُ فَقالَ : لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ ، وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ ، لَمْ يَلِدْ لَمْ يَخْرُجْ مِنْه شَىْءٌ كَشفٌ كَثِيفَ كَالْوَلَدِ وَ سائِرُ الْاشْياءِ الْكَثِيفَةِ . . . لابَلْ هُوَ اللَّهُ الصَّمَدُ الَّذِى لا مِنْ شَىْءٍ ، وَ لافِى شَىْءٍ ، وَ لاعَلى شَىْءٍ ، مُبْدِعُ الْأَشْياءِ وَ خالِقُها ، وَ مُنْشِئُ الْأَشْياءِ بِقُدْرَتِهِ ، يَتَلاشى ما خَلَقَ لِلْفَناءِ بِمَشِيئَتِهِ ، وَ يَبْقى ما خَلَقَ لِلْبَقاءِ بِعِلْمِهِ ، فَذلِكُمْ اللَّهُ الصَّمَدُ الَّذِى لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ ، عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعالِ ، وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ . » « 2 »
هر كس در [ تفسير ] قرآن بدون آگاهى سخن براند ، جايگاهى در آتش جهنم براى خود مهيا كند . خداوند سبحان خود ، « صمد » را تفسير نموده و فرموده است :
خداوند ، يگانه بىهمتايى است كه صمد است ، پس آن را تفسير نموده و فرموده است : نه زاده است و نه از كسى زاده شده و هيچ همتايى ندارد ؛ « لم يولد » يعنى هيچ جسمى مانند فرزند از او بيرون نيامده . . . بلكه او خداى صمدى است كه نه از چيزى به وجود آمده و در چيزى و نه بر فراز چيزى است ، اشيا را نوآفرينى نموده و آفريده و به قدرت خويش پديد آورده است ، آن چه براى اساس مشيت خويش براى نيستى آفريده از بين مىرود و آن چه به علم خود براى پايدارى و بقا آفريده ، باقى مىماند . اين است خداى صمدى كه نه زاده و نه از كسى زاده شده ، داناى غيب و شهادت و بزرگ و متعالى است و هيچ همتايى ندارد .
و در حديثى امام باقر - عليهالسّلام - بعد از بياناتى براى معناى « صمد » فرمود :
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 3 ، ص 223 ، حديث 12 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 3 ، ص 223 ، حديث 14 .