بنابراين ، مىتوان گفت : آن چه در كتاب الهى آمده - از اوامر و نواهى - و آن چه در احاديث و سنّت نبوىّ - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - بر آن سفارش و از آن نهى شده ، همه معروف و منكر به حساب مىآيند كه آن بزرگواران در زمان حيات ، عملًا و قولًا بر آن امر و نهى مىفرمودهاند .
معناى جهاد فى اللَّه و دشوارى آن
جهاد فى اللَّه ، نه جهاد للَّهِ ، آن هم نهايت مجاهده : « حَقَّ جِهادِهِ » جهادى است كه تنها از معصومين و اوصياى رسول اللَّه - عليهمالسّلام - مىتواند صادر گردد ؛ زيرا جهاد فِى اللَّه ، همان تنها رضا و محبّت و فرمانبرى حقّ سبحانه را هنگام عمل در نظر داشتن است نه پاداش آن ، بنابراين چنين عملى به خصوص در مشكلات ، كار هر كس نيست . بيان « فِى اللَّه » - كه در آيات و احاديث آمده - اشاره به اداى اعمال بدين صورت است . خداوند مىفرمايد :
- وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ
« 1 »
و كسانىكه در [ راه خشنودى ] ما مىكوشند ، به يقين راههاى خود را بر آنان مىنماييم و در حقيقت ، خدا با نيكوكاران است .
- وَ جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ هُوَ اجْتَباكُمْ
« 2 »
و در راه خدا چنان كه حق جهاد [ در راه ] اوست جهاد كنيد ، اوست كه شما را [ براى خود ] برگزيده است .
و چنان چه در بعضى از آيات و روايات « فِى سَبِيلِ اللَّهِ » ، آمده اشاره به چنين معنايى است .
از رسول اللَّه - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - نقل است : « جاهَدَ فِى اللَّهِ أَعْدائَهُ . » « 3 » ؛ ( در [ راه خشنودى ] خدا با دشمنان او جهاد نمود ) .
هامش
( 1 ) . سورهى عنكبوت ، آيهى 69 .
( 2 ) . سورهى حجّ ، آيهى 78 .
( 3 ) . نهجالبلاغه ، خطبه 116 .