نعماى سابقه ؛ نعمتهاى ظاهرى و باطنى
« ذَا النَّعْماءِ السّابِغَةِ » ؛ خداوند مىفرمايد :
أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً
« 1 »
آيا ندانستهايد كه خدا آن چه را كه در آسمانها و آن چه را كه در زمين است ، مسخّر شما ساخته و نعمتهاى ظاهر و باطن خود را بر شما تمام كرده است ؟
از بيان آيه شريفه معلوم مىشود مراد از « النَّعْماءِ السّابِغَةِ » در دعا ، نعمتهاى ظاهرى و باطنى مىباشد ، نعمتهاى ظاهرى از جملههاى :
سَخَّرَ لَكُمْ . . .
استفاده مىشود و مراد از نعمتهاى باطنى ، همان عقل و فطرت توحيدى است .
حجت بالغه ؛ آفرينش بر فطرت توحيدى
« ذَا الْحُجَجِ الْبالِغَةِ » ؛ خداوند مىفرمايد :
سَيَقُولُ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَكْنا
. . .
قُلْ : فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ فَلَوْ شاءَ لَهَداكُمْ أَجْمَعِينَ
« 2 »
كسانى كه شرك آوردند ، به زودى خواهند گفت : اگر خدا مىخواست ، نه ما و نه پدرانمان شرك نمىآورديم . . . بگو : برهان رسا ويژه خداست و اگر [ خدا ] مىخواست ، قطعاً همهى شما را هدايت مىكرد .
از بيان آيه شريفه معلوم مىشود ، منظور از حجّت بالغه و رسا در دعا ، همان آفرينش بشر بر فطرت توحيد از سوى خداوند است ، كه اگر لجاجت و پيروى از آباى خود را كنار بگذارند ، از باطن هدايت خواهند شد . خداوند مىفرمايد :
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ
« 3 »
و اگر از آنها بپرسى : چه كسى آسمانها و زمين را آفريده است ؟ مسلّماً خواهند گفت : خدا .
هامش
( 1 ) . سورهى لقمان ، آيهى 20 .
( 2 ) . سورهى انعام ، آيات 148 و 149 .
( 3 ) . سورهى لقمان ، آيهى 25 .