گفت : اين تعبير در اين جا به اعتبار واقع است يعنى تا كسى صاحب يقين كامل به پروردگار نشود ، نمىتواند رجايى را كه : « لا أَرْجُوَ غَيْرَكَ » مىباشد به دست آورد . در واقع اين تعبير و ترتيب به حساب ترتيبى است كه در تحقّق آن دو آورده شده است .
تقاضاى يقين تام و تمام
نكتهى ظريفى كه در اين دو جمله به كار رفته ، تقاضاى تمام يقين به پروردگار است ؛ زيرا فرموده نشده : « نَزِّلْ » ، بلكه با تعبير « أَنْزِلْ » آمده كه دلالت بر همه و تمام يقين مىباشد . علاوه كاف خطاب « يَقِينَكَ » و « رَجائَكَ » نيز بر آن دلالت دارد . در اين جا شايسته است به برخى از احاديث مربوط به يقين و رجاء اشاره شود . در حديث آمده است :
- « أَلْيَقِينُ أَفْضَلُ عِبادَةٍ . » « 1 »
يقين ، برترين عبادت است .
- « سَبَبُ الْإِخْلاصِ الْيَقِينُ . » « 2 »
يقين ، موجب اخلاص است .
- « مِنَ الْيَقِينِ الرَّجاءُ . » « 3 »
اميد [ به خدا ] از يقين ناشى مىشود .
- « مَنْ جَعَلَ اللَّهُ سُبْحانَهُ مَوْئِلَ رَجائِهِ ، كَفاهُ أَمْرَ دِينِهِ وَ دُنْياهُ . » « 4 »
هر كس خداوند سبحان را پناهگاه اميدش قرار دهد ، خداوند امر دين و دنياى او را كفايت مىكند .
- « مَنْ يَكُنِ اللَّهُ أَمَلَهُ ، يُدْرِكْ غايَةَ الْأَمَلِ وَالرَّجآءِ . » « 5 »
هر كس آرزويش خدا باشد ، به نهايت آرزو و اميد نايل مىگردد .
هامش
( 1 ) . فهرست موضوعى غرر و درر ، باب اليقين ، ص 432 .
( 2 ) . فهرست موضوعى غرر و درر ، باب اليقين ، ص 433 .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . فهرست موضوعى غرر و درر ، باب اللَّه تعالى ، ص 17 .
( 5 ) . همان .