و بازگشت [ هر چيز و هر كس ] تنها به سوى تو است .
بازگشت اشيا به سوى حضرت حقّ
اين جمله در پى جملهى گذشته ، خواننده را از واقع امر آگاه مىنمايد كه هر لحظه بازگشت هر كس و هر چيز به سوى او است ؛ بداند يا نداند ، توجّه داشته باشد ، يا نداشته باشد ؛ زيرا همه به بودِ او بود را دارا شدند ، و هر لحظه او هست كه همه به هستى او هستند .
خلاصه آن كه معصوم - عليه السّلام - در سه جملهى اين فراز ، مشاهدهى خود را پياده مىكند و خوانندگان ديگر را از واقع امر خبر مىدهند ، تا پس از توجّه به مضامين آن ، خود را به مقامها و منزلتهاى توحيدى كه در آن ذكر شده ، نزديك كنند .
دعاى روز سوّم ماه رمضان ( 1 )
آغاز دعا با توحيد
در آغاز اين دعا - كه مشابه دعاى هفتم صحيفهى سجّاديّه است - با جملههاى توحيدى است ، و لازم است به طور مختصر به بيان آنها پرداخته شود ؛ زيرا اوّلًا : فهم آنها نياز به توضيح دارد و ثانياً : توجّه به معناى اين جملهها ، مورد نظر است تا خواننده آمادگى كاملترى در توجّه به خدا پيدا كند و به اسباب استقلال ندهد و در نتيجه ، حوايج و خواستههاى پايانى دعا به مرحلهى استجابت قرين گردد .
( 141 )
« يا مَنْ تُحَلُّ بِهِ عُقَدُ الْمَكارِهِ ، وَ يا مَنْ يُفْثَأُ [ يُفَلُّ ] بِهِ حَدُّ الشَّدآئِدِ ! » « 1 »
اى خدايى كه گرههاى ناخوشايندىها و مشكلات تنها به تو گشوده
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 121 .