تسبيح تكوينى و غير تكوينى همهى موجودت از جمله ماهيان
همهى موجودات و اشيا غير از تسبيح تكوينى ، با تسبيح غيرتكوينى خداوند سبحان را به پاكى مىستايند . شاهد بر اين معنا آيات و روايات و دعاهاى متعدّد مىباشد . از جمله خداوند مىفرمايد :
- وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
« 1 »
و هيچ چيز نيست جز آن كه با ستايش خدا ، او را به پاكى ياد مىكند .
- يُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ
« 2 »
آن چه در آسمانها و زمين است ، خدا را به پاكى ياد مىكنند .
بر اين اساس ، مراد از تنزيه ماهيان كه در جملهى دعا بدان اشاره شده ، تسبيح غير تكوينى است ، نه تسبيح تكوينى ؛ زيرا همهى موجودات از جمله ماهيان ، بدين لحاظ كه خدا را مىشناسند و محيط به خود مىبينند ، تنزيهش مىكنند كه ما تو نيستيم و تو هم ما نيستى ، با اين همه ما به خود نيستيم و هيچيم و هرچه هستيم به توايم . ذيل آيهى گذشته كه مىفرمايد :
وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ
« 3 » ؛ ( و ليكن شما تسبيح آنها را درنمىيابيد . ) اشاره به اين تسبيح است .
( 129 )
« يا مَنْ أَطاعَتْهُ الرِّياحُ العاصِفاتُ ! » « 4 »
اى خدايى كه بادهاى شديد و برگ ريزان و شكننده ، از او فرمانبرى دارند !
اطاعت بادهاى سخت از خدا
اگر به اين نكته توجّه كنيم كه : خداوند در كنار از آفريدههاى خود - كه يكى از آنها باد
هامش
( 1 ) . سورهى اسراء ، آيهى 44 .
( 2 ) . سورهى جمعه ، آيهى 1 .
( 3 ) . سورهى اسراء ، آيهى 44 .
( 4 ) . اقبال الاعمال ، ص 120 .