مرتبهء دوم توحيد كه اختصاص به شيعه دارد و در اول نهجالبلاغه مولى اميرالمؤمنين ( ع ) آمده اين است و شيعه مىگويد تمام صفات الهى عين ذات اوست كه به اين توحيد و احديت الذات بودن خداوند متعال مىگوييم .
در قرآن شريف گاهى به پروردگار عالم « احد » اطلاق شده مثل « قل هو الله احد » گاهى « واحد » اطلاق شده « هو الله الواحد القهار » « 1 » فرقش در اين است كه احد بودن مربوط به توحيد ذاتى است يعنى در اين
جهان غير از يك خدا خدايى نيست و واحد بودن مربوط به توحيد صفاتى است كه عرفا به آن واحديت الذات گويند كه تمام صفات پروردگار عالم عين ذات اوست .
اما من و شما اين طور نيستيم ؛ شما علم داريد اما علم شما عين ذاتتان نيست ، شما احتياج به علمتان داريد ، يك روز عالم نبوديد ، حالا عالميد بعد هم پير مىشويد و علمتان از بين مىرود . معمولًا كسانى كه ديپلم گرفتند ، ليسانس يا دكترى گرفتند اگر چند سال كار نكنند ديگر هيچ ندارند ؛ به اين « علم حصولى » مىگويند .
علم حصولى ، عين ذات شخصى نيست ، هم ما به آن احتياج داريم و هم جزء ذات ما نيست ، قدرت ما اين است بچه بوديم قدرت نداشتيم الان كه بزرگ هستيم قدرت داريم ، بعداً پير مىشويم و قدرت از بين مىرود . اما آب و ترى آب معنا ندارد كه از
هامش
( 1 ) . سوره زمر - آيه 4 .