انواع سرقت و اخذ
آنچه بنام سرقت و اخذ ناميده مىشود بر دو نوع است :
ظاهر و غير ظاهر .
امّا ظاهر :
سرقت و اخذ ظاهر آنست كه كلّ معنا از كلام ديگر اخذ شود و آن از سه حال خارج نيست :
الف : آنكه غير از معنا تمام لفظ ديگرى نيز سرقت و اخذ شده .
ب : آنكه پارهاى از الفاظ كلام ديگرى اخذ شده است نه تمام آن .
ج : آنكه تنها معناى كلام ديگر اخذ شده نه لفظ آن .
صورت اوّل كه تمام لفظ با كلّ معنا اخذ شده بدون اينكه در نظم كلام مأخوذ تغييرى داده و كيفيّت ترتيب و تأليف بين مفردات عوض شده باشد مذموم بوده زيرا سرقت محض مىباشد و در اصطلاح آن را نسخ و انتحال خوانند چنانچه نقل شده كه عبد اللّه بن زبير همين امر را نسبت به كلام معن بن اوس مرتكب شده :
معن بن اوس گفته است :
اذا انت لم تنصف اخاك وجدته * على طرف الهجران ان كان يعقل
و يركب حدّ السّيف من ان تضيمه * اذا لم يكن عن شفرة السيف مزحل
يعنى : زمانيكه تو با برادرت به انصاف رفتار نكنى خواهى يافت او را كه تو و برادرى با تو را رها مينمايد و بجاى اينكه با تو ظلم و