اتّفاق دو كلام يا در غرض عام بوده و يا در وجه دلالت كلام بر غرض .
قسم اوّل را سرقت و اخذ نخوانند .
امّا قسم دوّم خود بر دو نوع است :
1 - علاوه بر اتّفاق دو كلام بر نحوه دلالت بر غرض عامه مردم نيز در انتقال به غرض با هم مساوى باشند كه اين قسم نيز سرقت و اخذ نميباشد .
2 - اگرچه دو كلام در وجه دلالت و نحوه آن با هم متّفق هستند ولى مردم در انتقال غرض با هم اتّفاق نداشته بلكه متفاوت ميباشند .
اينقسم البتّه از مصاديق و اخذ محسوب مىشود و آن خود بر دو قسم است :
الف : خاصّى و غريب .
ب : عامّى .
قوله : عافى : يعنى سؤالكننده .
قوله : عند ذلك : يعنى عند ورود السّائلين .
قوله : فمن اوصاف الاسخياء : زيرا شخص سخى و جوانمرد وقتى دستش از مال دنيا تهى بود و سائل بوى مراجعه كرد چون نميتواند كمكى به او بكند البتّه عبوس و گرفته مىشود .
متن
فالاخذ و السّرقة نوعان : ظاهر و غير ظاهر .
امّا الظّاهر : فهو ان يؤخذ المعنى كلّه امّا مع اللّفظ كلّه او بعضه او وحده فان اخذ اللّفظ كلّه من غير تغيير لنظمه فهو مذموم لانّه سرقة محضة و يسمّى نسخا و انتحالا كما حكى عن عبد اللّه بن الزّبير انّه فعل ذلك بقول معن ابن اوس :
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 290
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٩٠