تخطي إلى المحتوى الرئيسي

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 194

مساهمون:

ص١٩٤
آنچه مصنّف در متن آورده مصراعى از بيت است و تمام آن چنين مىباشد :
يمدّون من ايد عواص عواصم * تصول باسياف قواض قواضب
و معناى آن بيت چنين مىشود : مىكشند دستهائى را در حالى كه به دشمنان زده و از دوستان حمايت مىكنند ، حمله كننده‌اند بر دشمنان با شمشيرهائى كه حكم به قتل ايشان كرده و آنها را مقطوع مىسازند . سپس مصنّف گويد : اينقسم از جناس را كه حرف زائد د آخر احد اللّفظين قرار گرفته بسا به جناس مطرّف مىخوانند .

جناس مذيل

در موردى كه اختلاف بواسطه زيادى بيش از يك حرف باشد جناس را ، جناس مذيّل خوانند مانند قول خنساء :
انّ البكاء هو الشفاء * من الجوى بين الجوانح
يعنى : گريستن آتش سوزان دل را كه بين استخوانهاى سينه و پهلو است شفاء مىدهد . كلمه [ الجوى ] يعنى سوزش دل . شاهد در [ الجوى ] و [ الجوانح ] مىباشد كه دوّمى دو حرف يعنى [ نون ] و [ حاء ] بيشتر از اوّلى دارد . تنبيه : عبارت [ و امّا باكثر ] در متن معطوف است بر [ امّا به حرف ] .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 194 | سيد محمد جواد ذهنى تهرانى