« على »
بفتح عين بر دو قسم است :
1 - حرف جرّ كه شرحش در ضمن حروف جرّ گذشت .
2 - اسم به معناى فوق و آن زمانى است كه لفظ « من » بر آن داخل شود .
« عن »
بفتح عين بر سه قسم است :
1 - حرف جرّ كه شرحش در ضمن حروف جرّ گذشت .
2 - حرف مصدرى چنانچه قبيله بنى تميم بجاى « اعجبنى ان تفعل » مىگويند :
اعجبنى عن تفعل .
3 - اسم به معناى جانب و آن در سه موضع مىباشد :
الف : در جائى كه بر سرش لفظ « من » داخل شده باشد مانند :
و لقد ارانى للرّماح درّية * من عن يمينى مرة و امامى
ب : بر آن لفظ « على » داخل شده باشد مانند :
على عن يمينى مرّ الطّير سنّحا * . . . . .
ج : مجرور و فاعل متعلقش دو ضمير براى يك مسمّى و مرجع باشند مانند :
دع عنك نهبا صحيح فى حجراته .
در اين مثال فاعل « دع » و مجرور « عن » هر دو ضمير مخاطب مىباشند .
« عوض »
بفتح عين و سكون « واو » و ضمّ ضاد ، ظرف است براى استغراق مستقبل همچون كلمه « ابدا » با اينفرق كه « عوض » مختص به نفى است .
اينكلمه در صورتى كه اضافه شود معرب و در غير اين صورت مبنى بر ضمّ است .