1 - جمله مستأنفه .
2 - جمله معترضه .
3 - جمله تفسيريّه .
4 - جمله صله موصول .
5 - جملهاى كه جواب قسم باشد .
6 - جملهاى كه جواب شرط جازم باشد .
7 - جملهاى كه تابع جملهاى باشد كه محلّ از اعراب ندارد .
1 - جمله مستأنفه
جمله مستأنفه بر سه قسم است :
1 - جملهاى كه كلام به آن افتتاح شود مانند : انّ زيدا قائم .
2 - جملهاى كه در وسط كلام بوده ولى از ماقبلش منقطع باشد مانند :
فلا يحزنك قولهم ، انّ العزّه للّه جميعا .
3 - جمله مستأنفه بيانى و آن اينستكه در جواب سؤال مقدّر آورده شود چنانچه گوئيم : اكرم زيد ، انّ العالم واجب الاكرام .
شاهد در جمله « انّ العالم الخ » بوده كه در واقع جواب است براى سؤال مقدّر زيرا وقتى گفتيم : اكرم زيدا ممكنست سؤال شود : لم لذا در جواب اين سؤال فرضى گفتيم :
انّ العالم واجب الاكرام .
پس اينجمله را جمله مستأنفه خوانند .
2 - جمله معترضه
و آن جملهاى است كه در وسط دو كلام يا دو جمله و يا دو كلمهاى واقع شود كه شأن آن دو نباشد كه بينشان اجنبى قرار گيرد همچون مبتداء و خبر ، مضاف و مضاف اليه ، فعل و فاعل ، موصول و صله ، قسم و جواب ، موصوف و صفت .