3 - مبتداء و اقسام آن
مبتداء بر دو قسم است :
1 - مبتداء اسمى .
2 - مبتداء وصفى .
مبتداء اسمى : عبارتست از هر اسمى كه از عوامل لفظى خالى بوده و در عين حال مسند اليه نيز باشد مانند « زيد » در مثال :
زيد قائم ( زيد ايستاده است ) .
مبتداء وصفى : عبارتست از وصفى كه بعد از نفى يا استفهام واقع شده و اسم ظاهر يا ضمير منفصل را رفع داده باشد مانند :
أقائم زيد ( آيا زيد ايستاده است ) .
در اينمثال « قائم » مبتداء وصفى است زيرا بعد از استفهام واقع شده و اسم ظاهر يعنى « زيد » را رفع داده است لذا « زيد » فاعل آن و جانشين خبر مىباشد .
و يا نظير :
ما قائم انت ( تو ايستاده نيستى ) .
در اينمثال « قائم » مبتداء وصفى است زيرا بعد از نفى واقع شده و ضمير منفصل يعنى « انت » را رفع داده است از اينرو « انت » فاعل آن و جانشين خبر مىباشد .
4 - خبر و اقسام آن
خبر عبارتست از كلمهاى كه مسند به واقع شده و رتبهاش بعد از مبتداء باشد مانند « قائم » در مثال : زيد قائم .
يا نظير « قام » در مثال : زيد قام .