در مثال اوّل « زيد » فاعل است براى « قام » كه فعل بوده و در مثال دوّم « زيد » فاعل است براى « الضارب » كه شبه فعل مىباشد .
فاعل بر دو قسم است :
الف : ظاهر مانند : ضرب زيد .
ب : مضمر .
فاعل مضمر نيز بر دو قسم است .
ج : بارز مانند : الزيدان قاما .
شاهد در فاعل « قاما » است كه مضمر و بارز مىباشد .
د : مستتر مانند : زيد قام .
شاهد در فاعل « قام » است كه مضمر و مستتر مىباشد .
استتار و موارد آن
استتار بر دو قسم است :
ه : جايز .
و : واجب .
در شش مورد استتار فاعل واجب است به اين شرح .
1 - فعل امر حاضر مفرد ، مذكر مانند : اضرب .
2 - فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، حاضر مانند : تضرب .
كه در ايندو مورد ضمير « انت » مستتر است .
3 - فعل مضارع ، متكلّم وحده مانند : نضرب .
كه ضمير « انا » در آن مستتر است .
4 - فعل مضارع ، متكلم مع الغير مانند : نضرب .
كه ضمير « نحن » در آن مستتر است .
5 - فعل استثناء مانند : جائنى القوم لا يكون زيدا .