تخطي إلى المحتوى الرئيسي

قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى) — صفحة 124

مساهمون:

ص١٢٤
كه ضمير « هو » در « لايكون » مستتر بوده و به « الجائى منهم » عود مىكند . 6 - فعل تعجّب مانند : ما احسن زيدا . كه ضمير « هو » در « احسن » مستتر بوده و به « ما » عود مىكند .

2 - نائب فاعل

نائب فاعل عبارتست از مفعولى كه پس از حذف فاعل بجاى آن قرار مىگيرد . البته بايد توجّه داشت كه پس از حذف فاعل فعل را مجهول نموده آنگاه مفعول را بجاى فاعل قرار مىدهند مانند : ضرب عمرو ( زده شد عمرو ) كه ابتداء ضرب زيد عمرا بوده و پس از حذف « زيد » ضرب را مجهول كرده و پس از آن « عمرو » را بجاى زيد قرار دادند . تذكّر برخى از مفاعيل همچون : 1 - مفعول دوّم در باب « علمت » 2 - مفعول سوّم در باب « اعلمت » 3 - مفعول له . 4 - مفعول معه . براى نائب فاعل واقع شدن صلاحيّت ندارند اعم از آنكه مفعول به در كلام بوده يا نباشد و جهت عدم صلاحيّت آنها را در كتاب « الدّرة الثمينه » آورده‌ام طالبين به آنجا مراجعه نمايند . و امّا غير مفاعيل مذكور نظير : ظرف و جارو مجرور و تمييز بنابر قول كسائى . در صورتى كه مفعول به در كلام باشد پس از حذف فاعل نيابت از فاعل با مفعول به بوده و با وجود آن نوبت به غيرش نميرسد ولى در صورتى كه مفعول به در كلام نباشد جملگى از اين نظر با هم مساوى بوده و هيچكدام بر ديگرى ترجيح ندارد .