مبحث قواعد مربوط به تركيب جملات
قبلا گفته شد كه كلمه بر سه قسم است : اسم ، فعل ، حرف .
اكنون مىگوئيم :
چون در مقام بيان قواعد مربوط به تركيب جملات هستيم يعنى در صدد توضيح و شرح كلمات از حيث موقعيتشان در جملات مىباشيم و اطّلاع بر اين گونه قواعد موقوف است بر دانستن اعراب و اقسام معربات و از طرف ديگر مورد قواعد مزبور و اقسام نامبرده معربات اسماء مىباشند از اينرو لازم ديديم ابتداء بشرح اعراب و بناء پرداخته و سپس اقسام و انحاء اسماء معرب و احكام آنها را بطور مختصر بطوريكه موجب ملال خاطر نباشد در اينجا بيان كنيم :
اعراب و بناء تعريف هر كدام
اعراب : عبارتست از كيفيتى كه در آخر كلمه پيدا شده و بحسب اختلاف عوامل تغيير مىكند مانند :
جاء زيد ، رأيت زيدا ، مررت بزيد .
در اينمثالهاى سهگانه آخرين حرف « زيد » يعنى « دال » به سه كيفيّت مختلف ديده مىشود كه اختلاف اين سه كيفيت ناشى از اختلاف سه عامل ( جاء - رأيت - باء جرّ ) با هم مىباشد ، اين كيفيت را در « دل » اصطلاحا اعراب گويند لذا در مثال اول ، اعراب را ، اعراب رفع و در دوّم اعراب نصب و در سوّم اعراب جرّ مىگويند چنانچه « زيد » را در مثال اوّل مرفوع و در دوّم منصوب و در سوّم مجرور خوانند .
بناء : عبارتست از كيفيّتى كه در آخر كلمه بوده و اختلاف عوامل آن را تغيير ندهد .
نظير :