هرچيزى را گويند .
قوله : شبه به : ضمير مجرورى در [ به ] به [ جعل الشئ الخ ] راجع است .
قوله : و كونها بالواو : ضمير در [ كونه ] به جمله حاليّه راجعست
قوله : لمكان التناسب : يعنى تناسب بين جمله حاليه و مبحث فصل و وصل .
قوله : اصل الحال المنتقلة : حال منتقلة در مقابل حال لازمه است يعنى حالى كه ثبوتش براى ذو الحال لازم و ثابت نيست بلكه در حال تغير و تبدّل است مانند جاء زيد راكبا چه آنكه بديهى است وصف ركوب براى زيد ثابت و لازم نيست بخلاف حال لازمه در مثل [ انّا انزلناه قرآنا عربيّا ] .
قوله : الراجح فيها : ضمير در [ فيها ] به حال برمىگردد .
قوله : و احترز بالمنتقلة عن المؤكدة الخ : برخى از شراح در مقام اشكال و انتقاد بر شارح گفتهاند :
در مقابل حال منتقله ، حال لازمه است نه مؤكده پس بهتر اين بود كه شارح مىگفت :
مصنف بقيد [ منتقله ] از حال لازمه احتراز جست .
قوله : المقررة لمضمون الجملة : يعنى مضمون جمله ما قبل مانند :
هذا ابوك عطوفا كه كلمه [ عطوفا ] حال مؤكده است يعنى مضمون جمله [ هذا ابوك ] را كه ثبوت عطوفت و مهربانى براى پدر نسبت به فرزند است تأكيد مىكند .
قوله : فانها يجب ان يكون به غير واو : ضمير در [ فانّها ] به حال
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 567
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٦٧