شارح گويد :
گاهى صدر جمله استينافيه حذف مىشود اعم از آنكه فعل بوده يا اسم باشد مانند آيه شريفه :
يسبح له فيها الخ .
چه آنكه پس از تمام يسبح له فيها بالغدوّ و الآصال گويا گفته شده :
من يسبحه ( چه كسى او را تسبيح و تنزيه مىنمايد ؟ ) .
در جواب گفته شده : رجال يعنى يسبّحه رجال .
و همانطورى كه مصنف گفته بر همين تقدير است مثال :
نعم الرجل زيد يا نعم رجلا زيد .
البته اين مثال را بنابر قول كسى كه اسم مخصوص بمدح يا ذمّ را خبر براى مبتداى محذوف قرار مىدهد مىتوان از شواهد مورد بحث قرار داد چه آنكه تقدير : نعم الرجل هو زيد يا نعم رجلا هو زيد مىباشد در اين مثال جمله مستأنفه را كه جواب است براى سئوال مىتوان تفسير براى فاعل مبهم قرار داد .
و گاه باشد كه تمام جمله مستأنفه حذف مىگردد چه بجايش چيزى قرار داده مانند قول حماسى :
زعمتم انّ اخوتكم الخ :
كه تقدير [ لهم الف ] چنين است :
لهم ايلاف فى الرحلتين المعروفتين لهم فى التجارة ، رحلة فى الشتاء الى اليمن و رحلة فى صيف الى الشام .
يعنى براى ايشان در دو مسافرت معروف كه براى تجارت و امر معاش خود مىكنند اجتماع و الفتى است :
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 511
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥١١