نسبت بمعدومين ملتزم شويم و وجه آن را در اين امر منحصر بدانيم بلكه ممكنست جهتش اين باشد كه ايشان از خارج و به كمك دليل ديگر علم پيدا كردهاند كه حكم موجودين و مشافهين درباره ايشان نيز جارى است لا جرم همانطورىكه آنها بآيات و اخبار جهت اثبات مسائل شرعيّه استدلال مىكردهاند ايشان نيز چنين راهى برايشان باز و منفتح بوده است و اشتراك معدومين با موجودين در احكام شرعى امرى است ضرورى و غير قابل انكار .
قوله : فبانّه لا يتعيّن ان يكون احتجاجهم : ضمير در « فبانّه » به معناى « شأن » و در « احتجاجهم » به علماء راجع است .
قوله : بصيغته لهم : ضمير در « لهم » به معدومين از جمله علماء راجع است .
قوله : بل يجوز ان يكون ذلك : كلمه « يجوز » يعنى يمكن و مشار اليه « ذلك » استدلال بآيات و اخبار مىباشد .
قوله : لعلمهم بانّ حكمهم ثابت عليهم : ضمير در « علمهم » و « عليهم » به علماء راجع بوده و ضمير در « حكمهم » به مشافهين عود مىكند .
قوله : و هذا ممّا لا نزاع فيه : مشار اليه « هذا » ثبوت حكم مشافهين براى معدومين مىباشد .
قوله : بما كلّفوا به : ضمير جمع و نائب فاعلى در « كلّفوا » به مشافهين و ضمير مجرورى در « به » به ماء موصوله عود مىكند .
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — صفحة 750
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٥٠