در صورت اوّل تالى فاسد آن اينست كه مكلّف اگر نماز ظهر را مثلا در اوّل وقت بخواند نبايد امتثال امر نموده باشد بلكه واجب موقّت را پيش از وقتش بجاى آورده و صحيح نيست همانطورىكه اگر آن را پيش از ظهر بخواند چنين حكمى دارد درحالىكه اينطور نبوده و باتّفاق علماء نماز مزبور در وقت و صحيح مىباشد .
و امّا در فرض دوّم تالى فاسد آن اينست كه اگر مأمور نماز ظهر را مثلا در آخر وقتش بخواند امر را اطاعت نكرده و مثل اينست كه نماز را پس از وقت بجاى آورده كه مسقط ذمّه نيست با اينكه مىبينيم چنين نمىباشد يعنى كسى از فقهاء نفرموده نماز مزبور بعد از وقت است .
قوله : لنا على الاولى : يعنى على الدّعوى الاولى .
قوله : منهما : ضمير تثنيه به دعويين راجع است .
قوله : و هو مقيّد بجميع الوقت : ضمير « هو » به امر راجع است .
قوله : لانّ الكلام فيما هو كذلك : ضمير « هو » به ماء موصوله در « فيما » كه مقصود از آن واجب بوده راجع است و مراد از « كذلك » تقيّد امر بجميع وقت مىباشد .
قوله : و الاخير على الاخير : يعنى جزء اخير فعل بر جزء اخير وقت .
قوله : فانّ ذلك باطل : مشاراليه « ذلك » انطباق واجب بر وقت بتقرير مذكور مىباشد .
قوله : و لا تكراره فى اجزائه : ضمير در « تكراره » به واجب راجع بوده و ضمير در « اجزائه » به وقت عود مىكند .
قوله : فى كلّ وقت يسعه : ضمير فاعلى در « يسعه » به وقت و ضمير مفعولى به فعل راجع است و جمله « يسعه » صفت براى « وقت » مىباشد .
قوله : لتخصيصه باوّل الوقت : ضمير در « تخصيصه » به واجب راجع است .
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — صفحة 462
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٦٢