وقت اتيان شدهاند .
اين تقرير و توجيه ممنوع است زيرا در پارهاى از اخبار آمده است كه به شك در اتيان نماز بعد از وقت نبايد اعتناء كرد و پرواضح است مضمون اين اخبار شامل محلّ بحث نيز مىشود و مقتضاى آن اينستكه قضاء صلوات محتمل الفوت بر شخص واجب نباشد و اينمعنا با برائت مطابق است نه اشتغال .
دفع وهم
تقريب دفع آنست كه مىگوئيم :
بسيارى از اصحاب تصريح كردهاند باينكه اگر مكلّف در اصل اتيان نماز شك كند ، اگر در وقت باشد اتيان به آن واجب و در صورتى كه وقت سپرى شده نبايد به شكّش اعتناء نمايد .
و دليل بر عدم اعتناء به شك در صورت انقضاء وقت عموماتى است كه دلالت دارند بر عدم التفات به شك پس از گذشتن وقت يا بعد از ردّ شدن از محلّ مشكوك مانند صحيحه زراره و فضيل بن يسار ، در اين روايت آمده است :
و متى ما استيقنت او شككت فى وقتها انّك لم تصلّها او فى وقت فوتها انّك لم تصلّها صلّيتها فان شككت بعد ما خرج عن وقت الفوت فقد دخل حائل فلا اعادة عليك من شك حتّى يستيقن فان استيقنت فعليك ان تصلّيها فى اىّ حال كنت .
و نيز نظر صحيحه محمّد بن مسلم : فى الرّجل يشك بعد ما انصرف من صلوته ؟
فقال : لا يعيد و لا شيئ عليه .
و همچنين در روايت صحيحه ديگر آمده :
كلّ ما شككت فيه بعد ما تفرغ من صلوتك فامض فلا تعد .
و غير اين روايات از احاديث ديگر كه در محلّش مقرّر است .
اين اخبار و احاديث اگرچه دلالت بر حكم شك بعد از فراغ از عمل داشته و طبق آنها نبايد به شك اعتناء نمود ولى در عين حال شامل محلّ بحث نمىشوند تا باستناد آنها حكم به برائت و عدم اشتغال كنيم زيرا محلّ صحبت آنجائى است كه علم به عدم اتيان به نماز داشته منتهى امر بين اقلّ و اكثر اشتباه شده در حالى كه مورد