برايشان واجب نموده و غير آن را از ايشان نخواسته است .
و مانند فرمايش ديگر حضرت عليه السّلام :
براى هر نفر از ما اهل بيت كسى بوده كه بر او دروغ مىبسته است .
مصنّف ( ره ) پس از نقل اين اخبار مىفرماين :
بناء و دأب مسلمين اگر بر اكتفاء نمودن بر خصوص اخبار متواتر بود هرگز « قاله » و « كذّاب » فراوان نمىشد پس پيدايش اين قبيل افراد ناشى از عمل مسلمين باخبار واحد بوده و همين امر برخى از نااهلها را برآن داشت كه براى ارضاء شهوات و ميول نفسانى خود كذب را كه خبيثترين و قبيحترين معاصى است بر راستگويان خلايق يعنى محمّد و آل محمّد عليهم السّلام روا داشته و به ايشان نسبت دهند و از طرفى محفوف بودن اخبار بقرائن قطعيّه چون در نهايت قلّت و غايت ندرت بوده اين امر نيز ايشان را بر مقاصد شومشان بيشتر تشجيع نمود .
و بهر تقدير اخبار مذكور و غير آنها رواياتى است كه از مجموع آنها مىتوان اينطور كشف نمود كه عمل بخبر واحد اگرچه مفيد قطع و يقين نباشد مورد رضايت و خشنودى حضرات ائمّه عليهم السّلام مىباشد .
متن : و ادّعى فى الوسائل تواتر الاخبار بالعمل بخبر الثّقة ، الّا انّ القدر المتيقّن منها هو خبر الثّقة الّتى يضعّف فيه احتمال الكذب على وجه لا يعتنى به العقلاء و يقبّحون التّوقّف فيه لاجل ذلك الاحتمال كما دلّ عليه الفاظ « الثّقة » و « المأمون » و « الصّادق » و غيرها الواردة فى الاخبار المتقدّمة و هى ايضا منصرف اطلاق غيرها .
ترجمه : مرحوم شيخ حرّ در كتاب وسائل مدّعى شده كه اخبار دالّ بر عمل بخبر ثقه متواتر هستند منتهى قدر متيقّن از مضمون آنها خبر ثقهاى است كه احتمال كذب در آن بقدرى ضعيف باشد كه عقلاء به آن اعتناء نكرده حتّى توقّف در آن بخاطر احتمال مزبور را تقبيح مىكنند چنانچه الفاظ : ثقه ، مأمون ، صادق و غير اينها از الفاظ و عباراتى كه در اخبار متقدّم آمده دلالت بر اين ادّعاء دارند و اطلاق اخبار ديگر غير از آنچه ذكر گرديد نيز منصرف به همين معنا مىباشد يعنى تمام دلالت بر جواز عمل بخبر ثقهاى دارند كه احتمال دروغ گفتن وى بقدرى ضعيف
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 780
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٨٠