قوله : لا الاهمال و الاجمال : مانند خطابات و احكام تأسيسى كه در شرع انور وارد شده نظير احلّ اللّه البيع چه آنكه حقتعالى مرادش از اين كلام جعل و تأسيس حلّيّت بيع در مقابل حرمت رباء مىباشد و امّا اينكه بتوان آن را بهر كيفيّتى از قبيل عربى ، فارسى ، با لفظ مخصوص يا مطلق الفاظ واقع ساخت بايع و مشترى بالغ بوده يا غير بالغ نيز اگر باشند صحيح واقع شود و همچنين اعتبار ساير جزئيّات و خصوصيّات مقرّره را نمىتوان با اطلاق اين كلام دفع نمود زيرا همانطورىكه گفتيم خداوند متعال در مقام بيان اين امر نبوده كه مراد وقوع مطلق بيع بوده بدون اينكه مقيّد به شرطى از شروط باشد .
قوله : انتفاء ما يوجب التّعيين : يعنى قرينهاى كه مراد را معيّن كند در بين نباشد .
قوله : و لو كان المتيقّن الخ : كلمه « لو » شرطيّه بوده و « فانّه » جوابش مىباشد .
قوله : بملاحظة الخارج عن ذاك المقام : يعنى مقام تخاطب .
قوله : فانّه غير مؤثّر : ضمير در « فانّه » به متيقّن به ملاحظه غير مقام تخاطب راجع است .
قوله : كما هو الفرض : ضمير « هو » به كونه بصدد البيان راجع است .
قوله : فانّه فيما تحقّقت : ضمير در « فانّه » به متكلّم و در « تحقّقت » به مقدّمات اطلاق راجع است .
قوله : لو لم يرد الشّياع : ضمير در « لم يرد » به متكلّم راجع بوده و مقصود از « شياع » اطلاق مىباشد .
قوله : لاخلّ بغرضه : ضمير در « اخلّ » و « غرضه » به متكلّم عود مىكند .
قوله : حيث انّه لم ينبّه مع انّه بصدده : ضمير در « انّه » و « لم ينبّه » بمتكلّم راجع بوده و ضمير در « بصدده » به غرض برمىگردد .
قوله : و بدونها لا يكاد يكون هناك اخلال به : ضمير در « بدونها » به
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 1979
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٩٧٩