ترجمه :
تأييد آوردن مصنّف ( ره ) براى استفاده زمان از خصوصيّت ملحوظه در افعال
و مؤيّد اين گفتار آنست كه فعل مضارع مشترك معنوى است بين زمان حال و استقبال درحالىكه براى اين اشتراك معنا و مفهومى نيست مگر آنكه بگوئيم :
مضارع داراى خصوصيّت معنوى است كه به ملاحظه آن بر هريك از دو زمان قابل انطباق مىباشد نه اينكه معناى واسع و عامّى داشته كه باعتبار آن شامل هر دو زمان باشد .
چنانچه جمله اسميّه همچون « زيد ضارب » داراى معنائى است كه به لحاظ آن بر هريك از سه زمان قابل انطباق است با اينكه اساسا جمله اسميّه بر خصوص هيچيك از ازمان دلالتى ندارد و وقتى حال جمله اسميّه چنين بود مىبايد جمله فعليّه نيز اينچنين باشد .
تحرير و شرح
حاصل فرموده مصنّف ( ره ) در اين مقام آنست كه :
گفته شد هيچكدام از افعال دلالت بر زمان نداشته و نمىتوان زمان را جزء معناى آنها دانست بهطورىكه دلالت فعل بر زمان دلالت تضمّنى باشد ، بلى هريك از افعال واجد خصوصيّتى بوده كه لازمه آن دلالت بر زمان است .
حال مىگوييم : مؤيّد اين گفتار كلامى است كه از ادباء در اين مقام نقل شده ، ايشان گفتهاند :
فعل مضارع مشترك معنوى است بين زمان حال و استقبال .
ظاهر اين عبارت معنا و مفهومى ندارد زيرا چنانچه قبلا گفته شد مقصود از « زمان » در تعريف فعل حقيقت و مصداق آن است نه مفهوم زمان