تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 265

مساهمون:

ص٢٦٥
به معناى چشم لفظ « عينان » را استعمال نموده و صرف اتّحاد اين دو در لفظ را كافى قرار داد . ناگفته نماند كه اين بيان اختصاص به بعضى از كلمات دون برخى ندارد بلكه در تمام اين قاعده جارى است حتّى اعلام را نيز شامل است فلذا در تثنيه اعلام يا جمع آنها اگر مىبينيم با اختلاف معانى و مجرّد اتّحاد در لفظ اين دو صيغه را استعمال مىنمايند بايد قائل بتأويل شد تا بدين‌وسيله نقض قانون كلّى لازم نيايد . ازاين‌رو در تثنيه : زيد بن قيس و زيد بن ثابت كه « زيدان » مىباشد مىگوييم قاعده و قانون مزبور بجاى خود محفوظ بوده و در امثال اين كلمات هيچ نقضى به آن وارد نشده است چه آنكه اين دو كلمه همان‌طورىكه در لفظ با هم متّحد بوده و لفظ هريك « زيد » است معنايشان نيز اين‌گونه است چون معنا در هر دو « مسمّى به زيد » مىباشد چنانچه در « محمّدون » نيز همين تقرير را مىنماييم بنابراين اعلام با غير اعلام تفاوتى نداشته و جملگى مشمول قاعده هستند ازاين‌رو به همان تقريرى كه « عينان » و « عيون » استعمالشان در بيشتر از يك معنا نبوده بلكه مصاديق مراد از اين دو متعدّد و متكثّر است « زيدان » و « محمّدون » نيز همين‌طور مىباشند .

سؤال

اين‌طور نيست كه ادباء يا احيانا واضع در تثنيه و جمع شرط كرده باشد آحاد از حيث لفظ و معنا با هم متّحد باشند بلكه صرفا اتّحاد لفظى كافى است فلذا مىتوان گفت معناى « عينان » عين جاريه يعنى چشمه و عين باكيه يعنى چشم مىباشد . لذا چه در اعلام و چه در غير آنها هيچ نيازى به تأويل يادشده نمىباشد .