استعمال لفظ در اكثر از معنا نخوانند زيرا هيئت تثنيه و جمع دلالت دارد بر اراده مصاديق متعدّدى كه از معناى مفرد قصد شده است .
بنابراين استعمال و اطلاق اين دو و اراده معانى متعدّد از آنها از باب استعمال لفظ در معناى واحد مىباشد همانطورىكه القاء لفظ اين دو و اراده مصاديق متعدّد از معناى مفردشان از قبيل استعمال لفظ در معناى واحد مىباشد .
تحرير و شرح
قبلا گفته شد كه قائل بتفصيل براى حقيقت بودن استعمال تثنيه و جمع در اكثر از معناى واحد اينطور دليل آورد :
لفظ « عينان » يعنى « عين » و « عين » چنانچه « عيون » يعنى « عين » و « عين » و « عين » و چون ممكنست از هر « عينى » يك معنا اراده شود مثلا در تثنيه از « عين » اوّل عين جاريه و از « عين » دوّم عين باكيه و در جمع از « عين » سوّم ذهب را مىتوان اراده نمود بدين ترتيب هركدام از اين دو صيغه در بيشتر از يك معنا استعمال مىگردند .
حاصل جوابى كه مرحوم مصنّف از اين استدلال مىدهند اينست كه :
اين نكته را كسى نمىتواند انكار كند كه تثنيه و جمع به منزله تكرار مفرد مىباشند و از نظر تمام ادباء و اهل فنّ امر مسلّم و قطعى است ولى اين امر مصحّح استعمال اين دو در بيشتر از يك معنا نمىباشد و بحثى را كه در اينجا داريم از اين طريق نمىتوان مستدلّ ساخت .
توضيح
مورد بحث آنست كه آيا لفظ واحدى را مىتوان با يك استعمال در بيشتر از يك معنا استعمال نمود يا نمىتوان مثلا لفظ « عين » يا « عينان » و يا « عيون » را در چشم و چشمه و طلا اطلاق كرد .