الصفة : مجرور به « فى » ، متعلّق به « استقرّ » .
ان : حرف شرط .
كان : از افعال ناقصه ، فعل شرط ، محلّا مجزوم .
تركها : مضاف و مضاف اليه ، اسم براى « كان » .
يفيت : فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، باب افعال ، متعدّى ، خبر براى « كان » .
المعرفة : مفعول براى « يفيت » .
ترجمه
و اسم اشاره در نياز به صفت همچون « اىّ » مىباشد اگر ترك صفت و نياوردنش باشتباه بياندازد .
متن : « 591 »
فى نحو سعد سعد الاوس ينتصب * ثان و ضمّ و افتح اوّلا تصب
تجزيه و تركيب
فى : حرف جارّ .
نحو : مجرور به « فى » ، مضاف و مضاف اليهش « قولك » است كه محذوف مىباشد ، متعلّق به « ينتصب » .
سعد : منادى بحذف حرف نداء .
سعد الاوس : عطف بيان از « سعد » اوّل يا بدل از آن مىباشد .
ينتصب : فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، غائب از باب افتعال .
ثان : فاعل براى « ينتصب » .
واو : عاطفه .
ضمّ : فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر .
واو : عاطفه .
افتح : فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، معطوف به « ضمّ » .
اوّلا : مفعول است براى يكدام از « ضمّ » و « افتح » بنحو تنازع .
تصب : فعل مضارع ، مجزوم است به « ان » مقدّره در جواب امر يعنى « ضمّ » .
ترجمه
در مثال : يا سعد سعد الاوس دوّمى منصوب بوده و اوّلى را اگر مضموم يا مفتوح