متن : « 580 »
و نحو زيد ضمّ و افتحنّ من * نحو أزيد بن سعيد لا تهن
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
نحو : اسم ، مضاف ، مفعول مقدّم براى « ضمّ » .
زيد : مضاف اليه .
ضمّ : فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، و ضمير فاعلى در آن مستتر است باستتار وجوبى .
واو : عاطفه .
افتحنّ : فعل امر حاضر مؤكّد بنون تأكيد ثقيله ، معطوف به « ضمّ » .
من : حرف جارّ .
نحو : مجرور به « من » ، مضاف و مضاف اليهش جمله :
« أزيد بن سعيد لاتهن » مىباشد .
أ : حرف نداء .
زيد : مناداى مفرد معرفه ، مبنى برضمّ ، موصوف .
ابن : صفت براى « زيد » ، مضاف .
سعيد : مضاف اليه براى « ابن » .
لاتهن : فعل نهى ، مفرد ، مذكّر ، حاضر و ضمير فاعلى در آن مستتر است باستتار وجوبى .
ترجمه
و مثل « زيد » در مثال « أزيد بن سعيد لاتهن » را يا ضمّه بده و يا مفتوح گردان .
متن : « 581 »
و الضّمّ إن لم يل الابن علما * أو يل الابن علم قد حتما
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
الضمّ : مبتداء .
ان : حرف شرط .