محمّد .
قوله : كالنائم و الساهى : وجه شباهت ايندو به مناداى نائى آنست كه در مناداى نائى نداءكننده لازمست با صداى بلند منادى را مخاطب قرار دهد تا صدايش به او برسد و اين معنا در نائم و ساهى كه حواسش جمع نيست موجود مىباشد .
قوله : يوسف اعرض عن هذا : آيه ( 29 ) از سورهء يوسف .
قوله : ربّ اغفر لي و لوالدىّ : آيه ( 28 ) از سورهء نوح .
متن : « 576 »
و ذاك فى اسم الجنس و المشار له * قلّ و من يمنعه فانصر عاذله
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
ذاك : اسم اشاره ، مبتداء .
فى : حرف جارّ .
اسم : مجرور به « فى » ، متعلّق به « قلّ » ، مضاف .
الجنس : مضاف اليه .
واو : عاطفه .
المشارله : معطوف به « اسم الجنس » .
قلّ : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، ضمير فاعلى در آن مستتر است كه به « ذاك » راجع مىباشد ، خبر براى « ذاك » .
واو : عاطفه .
من : شرطيّه .
يمنعه : فعل و فاعل و مفعول ، فعل شرط ، مجزوم به « من » .
فاء : رابط جواب .
انصر : فعل و فاعل ، فعل امر ، مفرد ، مذكّر ، حاضر .
عاذله : مضاف و مضاف اليه ، مفعول براى « انصر » .
ترجمه
و حذف حرف نداء در اسم جنس و اسم اشاره كم و نادر است و كسى كه اين حذف را منع كرده پس تو ملامتكننده او را نصرت و يارى نما .