و ازيداه .
لازم بتذكّر است كه لفظ « يا » چون در مندوب و غير مندوب هردو به كار مىرود از اينرو اگر شخص در مقام ندبه بوده و قرينهاى در بين نباشد به طورى كه مناداى مندوب با غير مندوب مشتبه گردد مىبايد از به كار بردن اين كلمه اجتناب كرده تنها لفظ مخصوص به مناداى مندوب يعنى « وا » را استعمال نمايد .
مصنّف گويد :
غير از مناداى مندوب و ضمير و مستغاث گاهى منادى از حرف نداء عارى و مجرّد مىآيد .
شارح گويد :
مراد اينست كه حذف حرف نداء از هرمنادائى جائز است مشروط باينكه :
مندوب و ضمير و مستغاث و اسم اللّه نباشد .
البتّه اسم « اللّه » را مصنّف در كافيه اضافه كرده است .
مثال حذف حرف نداء از مناداى مزبور همچون :
يوسف اعرض عن هذا ( اى يوسف از اين امر اعراض كن ) .
شاهد در « يوسف » است كه منادى بوده و حرف نداء از ابتداء آن حذف شده ون تقدير يا « يوسف » مىباشد .
و نيز مانند :
ربّ اغفر لي و لوالدىّ ( پروردگارا بيامرز من و پدر و مادرم را ) .
كه تقدير يا ربّ مىباشد .
و بايد توجّه داشت كه حذف ادات نداء از مناداى مندوب و مستغاث جايز نيست زيرا مطلوب از ايندو كشاندن صوت و طولانى نمودن صدا مىباشد و اين غرض با حذف ادات نداء سازش نداشته بلكه حذف موجب فوت آن مىگردد .
و همچنين از منادائى كه ضمير است حذف حرف نداء جايز نيست زيرا منادا قرار دادن ضمير شاذ و نادر است لاجرم حذف ادات نداء از آن موجب اشتباه مىگردد .
و نيز حذف حرف نداء از منادائى كه اسم « اللّه » باشد جايز نيست مشروط به اينكه عوض از حرف محذوف « ميم » مشدّد در آخر منادى اضافه نكرده باشيم يعنى « اللّهمّ » نگوئيم چه آنكه در صورت آوردن ميم مشدّد در آخر منادى حذف ادات نداء جايز مىباشد چنانچه در دعاء صلوات مىگوئيم : اللّهمّ صلّ على محمّد و آل
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 1479
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٤٧٩