عليه و آله و سلّم :
تصدّق رجل من ديناره من درهمه من صاع برّه من صاع تمره .
( مردى از دينار و از در هم و از خرمايش صدقه داد ) .
شاهد در حذف عاطف است از « من درهمه » و « من صاع بره » و « من صاع تمره » و در تقدير و من درهمه و من صاع برّه و من صاع تمره مىباشد .
و نظير مثالى كه ابى عثمان از ابو زيد حكايت كرده :
اكلت خبزا لحما تمرا ( خوردم نان و گوشت و خرما را ) .
تقدير و لحما و تمرا مىباشد .
قوله : لو منع من العطف عليه : ضمير در « عليه » به ضمير مجرورى راجع است .
قوله : لمنع من توكيده : يعنى توكيد ضمير مجرور .
قوله : مع انّ ذلك جايز : مشار اليه « ذلك » تأكيد و ابدال از ضمير مجرور مىباشد .
قوله : و لانّه لو كان الحلول الخ : ضمير در « لانّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : مع جوازه : يعنى جواز مثال مذكور .
قوله : الّذى تسائلون به و الارحام : آيه ( 1 ) از سورهء نساء .
قوله : فمن كان منكم مريضا الخ : آيه ( 184 ) از سورهء بقره .
قوله : و جعل لكم سرابيل الخ : آيه ( 81 ) از سورهء نحل .
متن : « 562 »
بعطف عامل مزال قد بقى * معموله دفعا لوهم اتّقى
تجزيه و تركيب
بعطف : جارّ و مجرور ، متعلّق به « انفردت » ، مضاف .
عامل : مضاف اليه ، موصوف .
مزال : اسم مفعول ، صفت براى « عامل » .
قد : حرف تحقيق .
بقى : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب .
معموله : مضاف و مضاف اليه ، فاعل براى « بقى » و جمله « قد بقى معموله » صفت بعد از صفت است براى « عامل » .
دفعا : مفعولله و عاملش « عطف » مىباشد .