خود در ترديد است مانند :
انّا او ايّاكم لعلى هدى او فى ضلال مبين .
( همانا ما يا شما برهدايت يا گمراهى آشكار مىباشيم ) .
شاهد در « او » است كه براى « ابهام » آمده .
ه : تشكيك يعنى مخاطب را به شك انداختن مانند :
لبثنا يوما او بعض يوم ( درنگ كرديم يك روز يا مقدارى از روز را ) .
و : اضراب : يعنى از حكمى روى گردانيدن و حكمى ديگر را بيان كردن .
اين معنا به كوفيّون و ابو على و ابن برهان نسبت داده شده مانند آنچه در قول جرير بن عطيّه خطفى وارد شده :
ما ذا ترى فى عيال قد برمت بهم * لم احص عدّتهم الّا بعدّااد
كانوا ثمانين او زادوا ثمانية * لو لا رجائك قد قتّلت اولادى
يعنى : چه چيز مىبينى و چه تدبيرى دارى راجع به عيالى كه بتحقيق بواسطه ايشان دلتنگ شدم در حالى كه نمىتوان تعداد ايشان را شمرد مگر به كمك حسابگرى كارآمد .
تعدادشان هشتاد بوده ، بلكه بيش از هشتادتا است ، اگر نبود اميد من به تو هرآينه فرزندانم را كشته بودم .
شاهد در كلمه « او » است كه به معناى « بل » اضرابى مىباشد .
قوله : لا ريب فيه من ربّ العالمين : آيه ( 37 و 38 ) از سورهء يونس .
قوله : الهم ارجل يمشون بها ام لهم الخ : آيه ( 195 ) از سورهء اعراف .
قوله : ام هل تستوى الظلمات الخ : آيه ( 16 ) از سورهء رعد .
قوله : انّا و ايّاكم لعلى هدى الخ : آيه ( 24 ) از سورهء سباء .
قوله : لبثنا يوما او بعض يوم : آيه ( 19 ) از سورهء كهف .
متن : « 552 »
و ربّما عاقبت الواو إذا * لم يلف ذو النّطق للبس منفذا
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
ربّ : حرف جرّ .