مثالى كه شارح در شرح آورده يعنى : مررت بامرأتين حسن مرآهما .
در اين مثال « حسن » با موصوفش يعنى امرأتين در جرّ و تنكير فقط مطابق است .
قوله : و يجب حينئذ : يعنى حين تطابق الصفة لموصوفها فى التعريف .
قوله : كالفعل : چه آنكه فاعل فعل اگر ضمير باشد لازم است فعل با فاعلش از حيث افراد تثنيه و جمع ، تذكير و تأنيث مطابق باشد و در صورتى كه اسم ظاهر باشد مطلقا فعل را مفرد مىآورند .
قوله : و يوافقه ايضا : ضمير فاعلى به نعت و ضمير مفعولى به منعوت عود مىكند .
قوله : اذا رفع ضميره : ضمير در « رفع » به نعت و در « ضميره » به منعوت عود مىكند .
قوله : و الّا : يعنى و ان لم يرفع ضميره .
قوله : فعلى التفصيل السابق فى باب الفاعل : در باب فاعل گفتيم اگر فاعل فعل مؤنّث حقيقى يا ضمير باشد فعل را بايد حتما مؤنّث آورد و در صورتى كه فاعلش مؤنث مجازى باشد در تانيث و تذكير فعل دو وجه جائز است در اينجا نيز مىگوئيم .
اگر صفت ضميرى را رفع داد كه به موصوف راجع است و موصوف مؤنّث مىباشد لازم است صفت را با موصوف در تأنيث مطابق آورد و اگر اسم ظاهرى را رفع داد كه مؤنّث حقيقى است مىبايد به صفت تاء تأنيث ملحق نمود و اگر مرفوع آن مؤنّث مجازى باشد در الحاق تاء و عدمش به صفت دو وجه جائز است .
متن : « 510 »
و انعت بمشتقّ كصعب و ذرب * و شبهه كذا و ذى و المنتسب
تجزيه و تركيب
واو : استيناف .
انعت : فعل امر حاضر ، مفرد ، مذكّر .
باء : حرف جارّ .
مشتقّ : مجرور به « باء » ، متعلّق به « انعت » .
كاف : حرف جرّ .
صعب : مجرور بكاف ، متعلّق باستقرّ ، خبر براى مبتداء محذوف تقدير آن هو كصعب . . .
واو : عاطفه .