آيه ( 28 ) از سورهء بقره .
در اين آيه شريفه كلمه « كيف » از ادات استفهام است كه در مقام تعجّب به كار رفته است .
يا مانند :
سبحان اللّه ، انّ المؤمن لا ينجس .
( سبحان اللّه ! ! مؤمن كه نجس نمىباشد ) .
شخصى از وجود مبارك رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم سؤال كرد :
ميتة الآدمى أطاهرة ام هى نجسه .
( جنازه انسان آيا پاك است يا نجس مىباشد ) .
حضرت در مقام تعجّب از سؤال مزبور عبارت مذكور را فرمودند :
و نيز مانند آنچه در قول ابو النجم العجلى آمده است :
واها لليلى ثمّ واها واها * هى المنى لو انّنا نلناها
يعنى : تعجّب مىكنم از پاكيزهگى ليلى تعجّب كردنى ، او است ليلى ، منتهاى آرزوى منست بدرستيكه برسيم بوصل او .
شاهد در « واها » است كه اسم فعل بوده و در مقام تعجّب به كار مىرود .
ولى با اينكه صيغههاى تعجّب همان طورى كه گفتيم بسيار مىباشند معذلك در علم نحو دو صيغه براى آن ذكر كرده و باب تعجّب را اختصاص به آن دو دادهاند و مصنّف به آن دو اشاره كرده و گفته است :
متن : « 474 »
بأفعل انطق بعد ما تعجّبا * أوجئ بأفعل قبل مجرور ببا
تجزيه و تركيب
بافعل : جارّ و مجرور ، متعلّق به « انطق » .
انطق : فعل امر حاضر .
بعد : ظرف ، متعلّق به « انطق » ، مضاف .
ما : مضاف اليه .