لامدار به آن اضافه شده و جرّش بدهد و قبلا بطور مشروح امثله آن گذشت و در طىّ آن بيان كرديم كه كدام صورت حسن و كدام ضعيف و كدام قبيح مىباشد و للّه الحمد .
قوله : فالاوّل نحو الخ : مقصود از اوّل صورتى است كه معمول به الف و لامدار اضافه شده باشد اعمّ از آنكه صفت مشبهه الف و لام داشته يا خالى از آن باشد .
قوله : و لكن هذا ضعيف : قبلا وجه ضعف آن بيان شد و گفتيم جهتش آنست كه وقتى وصف با الف و لام نباشد شباهتش به فعل ضعيف بوده قهرا همچون فعل عمل كردن آن نيز ضعيف مىباشد .
قوله : و الثانى نحو : منظور از ثانى صورتى است كه معمول به ضمير اضافه شده باشد خواه صفت الف و لام داشته يا از آن خالى باشد .
قوله : و الثالث نحو : مراد از ثالث صورتى است كه معمول به مضاف به ضمير اضافه شده باشد چه صفت الف و لام داشته و چه مجرّد از آن باشد .
قوله : و الرّابع نحو : غرض از الرابع صورتى است كه معمول به مجرّد از اضافه و الف و لام اضافه شده باشد چه صفت الف و لام داشته و چه از آن خالى باشد .
قوله : لكنّه قبيح : زيرا در اين صورت كلمه « وجه » فاعل است براى « الحسن » و بدين ترتيب در وصف ضميرى نيست كه به موصوف برگردد و خلوّ وصف از ضمير قبيح مىباشد .
قوله : و لا تجرّ : زيرا اضافه شدن الف و لامدار به بىالف و لام جايز نيست .
شرح عربى
هذا باب التعجّب
و له صيغ كثيرة نحو « كيف تكفرون باللّه و كنتم أمواتا فأحياكم » « سبحان اللّه إنّ المؤمن لا ينجس » .
واها لليلى ثمّ واها واها * ( هى المنى لو أنّنا نلناها )
و المبوّب له فى النحو صيغتان أشار إليهما بقوله :
ترجمه و شرح
مبحث تعجّب
شارح گويد :
براى تعجّب صيغههاى بسيارى مىباشد مانند آنچه در آيه شريفه آمده :
كيف تكفرون باللّه و كنتم امواتا فاحياكم .
( چگونه به خدا كفر مىورزيد در حالى كه مردگان بوديد پس شما را زنده كرد ؟ ) ،