ترجمه
در اسم فاعل غير ثلاثى مجرّد ما قبل آخر مطلقا مكسور بوده و ميمى كه در اوّلش زياد كردهاند مضموم است .
متن : « 464 »
و إن فتحت منه ما كان انكسر * صار اسم مفعول كمثل المنتظر
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
ان : حرف شرط .
فتحت : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، حاضر ، فعل شرط .
منه : جارّ و مجرور ، متعلّق به « فتحت » .
ما : موصوله ، مفعول براى « فتحت » .
كان : از افعال ناقصه و ضمير مستتر در آن اسمش مىباشد .
انكسر : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، خبر براى « كان » .
صار : از افعال ناقصه ، ضمير مستتر در آن اسمش مىباشد ، جواب شرط .
اسم : مضاف ، خبر براى « صار » .
مفعول : مضاف اليه .
كمثل : جارّ و مجرور ، متعلّق باستقرّ ، خبر براى مبتداء محذوف ، مضاف .
المنتظر : مضاف اليه .
ترجمه
و اگر آنچه از اسم فاعل مكسور است ( حرف ما قبل آخر ) را فتحه دادى كلمه مزبور اسم مفعول مىگردد مانند : المنتظر .
متن : « 465 »
و فى اسم مفعول الثّلاثىّ اطّرد * زنة مفعول كآت من قصد
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
فى : حرف جارّ .
اسم : مجرور به « فى » ، متعلّق به « اطرّد » ، مضاف .