تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 1106

مساهمون:

ص١١٠٦
مبدل منه كمال تشابه و تماثل را دارد ولى در عوض بين معوّض و معوّض عنه يا تشابهى نيست و يا در صورت بودن ، تشابه بين آنها در حدّ نازل مىباشد و بهرتقدير مثال موردى كه باء به معناى عوض باشد مانند : بعتك هذا بهذا ( فروختم به تو اين را به آن ) . 4 - الصاق مانند : وصلت هذا بهذا ( متّصل نمودم اين را به اين ) . 5 - به معناى « مع » مانند : نسبّح بحمدك ( تسبيح مىكنيم با حمد تو ) . 6 - به معناى من تبعيضيّه مانند : عينا يشرب بها عباد اللّه ( چشمه‌اى كه بندگان خدا از آن مىآشامند ) . 7 - به معناى عن مانند : سئل سائل به عذاب واقع ( سؤال كرد سائلى از عذابى كه واقع مىشود ) . سپس مصنّف گويد : على براى استعانت و به معناى « فى » و « عن » مىباشد . شارح گويد : على براى معانى ذيل مىآيد . 1 - استعلاء ، اعمّ از آنكه حسّى بوده مانند : عليها و على الفلك تحملون ( برچهارپايان و بركشتى سوار مىشويد ) . يا معنوى باشد مانند : تكبّر زيد على عمرو ( زيد برعمرو تكبّر نمود ) . 2 - به معناى « فى » مانند : و اتّبعوا ما تتلوا الشّياطين على ملك سليمان ( پيروى كنيد آنچه را كه شياطين در ملك سليمان تلاوت كردند ) . 3 - به معناى عن مانند آنچه در قول قحيف بن عمر بن سليم آمده :
اذا رضيت علّى بنو قشير * لعمر اللّه اعجبنى رضاها
يعنى : زمانيكه قبيله و پسران قشير از من خشنود شدند به ذات خداوند قسم كه به تعجّب مىآورد مرا رضايت ايشان . در اين بيت « علّى » به معناى « عنّى » است .