مىباشد مانند :
سعيد مستقرّا فى هجر ( سعيد در شهر هجر است در حالى كه مستقرّ و ساكن مىباشد ) .
شاهد در « مستقرّا » است كه حال بوده و بين عاملش كه ظرف و مخبر به است ( فى هجر ) و بين ذو الحال يعنى سعيد واقع شده .
و برخى از ادباء تقديم حال در اينفرض را منع كرده همانطوريكه تقديم حال برعامل و ذو الحال بالاجماع ممتنع است .
قوله : الّا كان و اخواتها : زيرا اين افعال صرفا به منظور ربط مورد استفاده قرار مىگيرند و هيچ دلالت برحدوث حادثه و وقوع واقعهاى ندارند لذا براى عمل كردن در حال صلاحيّت ندارند .
قوله : و عسى على الاصحّ : بين ادباء اختلاف است كه آيا « عسى » فعل بوده يا فعل نيست و بنابر قول اصحّ چون فعل نيست لاجرم صلاحيّت براى عمل در حال را ندارد .
قوله : كتلك : به معناى « اشير » كه معناى فعل را دارا بوده بدون اينكه حروف آن وجود داشته باشد .
قوله : ليت : به معناى اتمنّى .
قوله : كانّ : به معناى شبّهت .
قوله : لعلّ : به معناى ترجّيت .
قوله : هاء التّنبيه : به معناى انبّه .
قوله : و الظّروف المتضمّنة معنى الاستقرار : به معناى « استقرّ » .
قوله : و اجازه الاخفش : ضمير منصوبى در « اجازه » به توسّط الحال راجع است .
قوله : كما منع تقديمها عليهما : ضمير در « تقديمها » به حال و در « عليهما » به عامل و ذو الحال عود مىكند .
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 1037
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٠٣٧