ان ظهر المعنى ردّ كلّ واحد الى ما يليق به و الّا ، جعل الاوّل للثّانى و الثّانى للاوّل .
ترجمه و شرح :
مصنّف گويد :
و : و مثال ( زيد مفردا انفع من عمرو معانا ) جائز بوده و هرگز ضعيف نمىباشد .
شارح گويد :
مقصود اينستكه :
تقديم حال برعاملش زمانيكه اسم تفضيل بوده و بواسطه آن وجود در حالى را بروجود در حال ديگر تفضيل و ترجيح داده باشند جايز بوده و ابدا ضعفى در آن نيست مانند دو مثال ذيل :
1 - زيد مفردا انفع من عمرو معانا ( زيد در حال تنهائى نافعتر است از عمرو در حالى كه يار و مددكار داشته باشد ) .
در اينمثال چون وجود زيد در حال تنهائى را بروجود عمرو در حال داشتن معين و مددكار تفضيل و ترجيح دادهايم لاجرم تقديم حال « مفردا » برعاملش كه افعل تفضيل بوده يعنى « انفع » جايز مىباشد .
2 - هذا بسرا اطيب منه رطبا ( اين ميوه در حالى كه بسر باشد پاكيزهتر و مطبوعتر است از آن در حالى كه رطب باشد ) .
در اينمثال چون وجود « هذا » در حال بسر بردن را بروجودش در حال رطب بودن تفضيل و ترجيح دادهايم از اينرو تقديم حال « بسرا » و « رطبا » برعاملشان كه افعل تفضيل بوده يعنى « اطيب » و جايز بوده بدون اينكه ضعفى داشته باشد .
سپس مصنّف گويد :
ز : و گاهى حال متعدّد است ولى ذو الحالش مفرد مىباشد .
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 1040
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٠٤٠